Montenegro

Als je op de Balkan woont dan ga je natuurlijk niet naar "La douce France" of ordinair Spanje op vakantie maar naar één van de nieuwe landen. We besloten te beginnen met Montenegro. Als u nog nooit van dit landje heeft gehoord hier wat wetenswaardigheden en observaties: 

• Het ligt aan de Adriatische zee en is nog kleiner dan Nederland
• Crna Gora bestaat uit een aantal indrukwekkende bergen (Monte = Gora = Bergen, Negro = Crna = zwart).
• De mannen zijn donker, zonder uitzondering langer dan 190 cm en hun gemoedstoestand varieert van erg hartelijk tot zeer onheilspellend.
• Als er ooit een auto van u is ontvreemd, dan is er een gerede kans dat die hier rondrijdt.
• Ondanks het feit dat de Montenegrijnen erg trots zijn op hun land, schromen de meesten niet om alle vuilnis achteloos uit het raam te flikkeren

De rit naar onze bestemming is oppassen geblazen. De snelweg houdt een paar km buiten Belgrado op en de overige vierhonderd kilometer maakt al het verkeer van voetgangers en tractoren tot dure Mercedessen gebruik van dezelfde rijbaan. Die is bovendien verschillende keren gedeeltelijk geasfalteerd dus onze schokbrekers krijgen het zwaar te verduren. Na enkele licht traumatische ervaringen voor ons kroost hebben wederhelft en ik een afleidingsmanoeuvre ontwikkeld voor zaken die we hen willen onthouden. Een nest puppies in de berm bijvoorbeeld of de roadkill op de rijbaan. Iedere keer als we wat zien wijzen we de kinderen op iets bezienswaardig aan de andere kant. "Kijk jongens, een roofvogel". "Waar dan"? "Oh da's jammer, vliegt ie net weg achter de bomen".

De douanier aan de grenspost met Bosnië heeft geen haast, één auto per vijf minuten is zijn quotum. Moeilijk voor te stellen dat hier nog niet zo heel lang geleden niet eens een grenspost was. Dankzij de ultra korte rij kunnen we onze weg langs de Drina snel vervolgen. We rijden door een prachtig gevormde kloof die in de rest van Europa allang ten prooi zou zijn gevallen aan toerisme. In Gorazde zien we de reden dat dit gebied nauwelijks buitenlanders trekt: veel huizen dragen nog de sporen van granaatinslagen en de kerkhoven zijn te groot voor de dorpen waar ze gelegen zijn.

Na nog een grensovergang komen we aan in ons verblijf: een paar eenvoudige houten hutjes in het midden van niets. De omgeving is prachtig: een azuurblauw meer en ongerepte bergen. We hebben het plan opgevat om met het kroost te gaan raften op de Tara. Dat lukt wonderwel goed: het water staat laag en met een surfpak en reddingsvest zijn we ook goed beschermd tegen de verdrinkingsdood in het water van 15 graden. S'nachts schrik ik wakker en vind op de tast de weg naar buiten. Ik hoor en zie helemaal niets. Geen geritsel van muizen, geen wind: het is beangstigend stil.

Gelukkig weten ze dat ruimschoots te compenseren aan de kust waar we de volgende dagen doorbrengen. Hier zit half Rusland en voormalig oostblok beneden de 25 jaar, Lloret de Mar in Montenegro. Erg geruststellend is dat vrouwen net als in Belgrado weer aan de drie maal achtien regel voldoen: achttien cm hoge hakken, achttien cm lang rokje en de laatste achttien cm kunt u er zelf wel bij bedenken. De wegen zijn vol, overal hotels en appartementencomplexen aanbouw en de discotheken dreunen in de verte.

De verzengende hitte spoelen we weg met een nieuw drankje. Bier met citroen vernoemd naar de stad Niksic. We zijn er doorheen gereden en de verwende gezinsleden op de achterbank doopten het meteen Niksniet. Overigens komt het drankje niet uit deze stad. Op het blikje staat in hele kleine lettertjes dat de fabrikant is gevestigd op Bulevar Bill Clinton in Pristina, Kosovo. Bier is dus kennelijk niet onderhevig aan politieke tegenstellingen...

Spring fair

Kent u Fred Oster nog? Heel lang geleden presenteerde hij AVRO's weekend kwis. Het spannendste onderdeel hiervan was de marmottenrace. De voorzitter van de Nederlandse fokvereniging van marmotten (ik maak geen grap) bracht een aantal naar beroemdheden vernoemde marmotten ten tonele. Vervolgens kozen de kwisdeelnemers er één en die liep in een uitvergrote sjoelbak met hindernissen naar de poortjes aan het andere kant voor een prijs. Met programma's als Oh oh Cherso of Spuiten & Slikken in het achterhoofd is het nauwelijks voor te stellen dat de Nederlandse bevolking dit vermaak massaal en met veel plezier bekeek. 

De kwis was de inspiratiebron voor de jaarlijkse spring fair van de school. De fair bestaat uit verschillende landenkraampjes met grote hoeveelheden eten en spelletjes uit het land van herkomst. Omdat ouders en kinderen natuurlijk niet zitten te wachten op het huidige grove of halfnaakte Nederlandse vermaak was de marmotten race een geweldig idee. 

De twee Nederlandse heren stortten zich op de bouw en binnen twee middagen stond er een perfect uitziende baan. Aan mij de eer om er ook marmotten voor te vinden. Heel Belgrado afgezocht en alle knaagdieren van konijnen tot chinchilla's gezien behalve, inderdaad, marmotten. Gelukkig kregen we een drietal hamsters aangeboden door een behulpzame ouder. Voorwaarde was wel dat hij ze niet meer terug wilde zien. 

Op de grote dag togen we met honderden stroopwafels, racebaan en drie hamsters naar de fair. Het werd een instanthit. In rijen verdrongen zowel kinderen als volwassenen zich om hun hamster (vernoemd naar een juf of meester) de baan door te juichen. Vals spel werd niet geschuwd. Met boontjes en wortels probeerden ze de hamsters in de vooruitstand te krijgen. Dat was ook wel nodig want erg hard gingen ze niet. De eerste ritjes verliepen geweldig maar dat kwam waarschijnlijk omdat de arme beestjes al heel lang niets meer hadden gegeten. Naarmate de hoeveelheid voedsel in hun wangen toenam, verdween het animo om nog maar één poot te verzetten. Wat ook niet hielp was het feit dat het eigenlijk nachtdieren zijn. Desondanks was het een groot succes; één jongetje liet de beestjes meer dan tien keer voor hem lopen. Ik vrees dat wij hem definitief op het slechte pad hebben gebracht en dat hij over een aantal jaar te vinden is in het casino of bij een pitbullgevecht.. 

De kinderen vermaakten zich ook opperbest bij de overige landen. De combinatie van sushi, stroopwafels en hotdogs deed het goed en het nep ijshockey (Canada), handboogschieten (Hongarije) en basketbal (USA) ook. Op het eind van de dag waren niet alleen de hamsters doodmoe.

Helaas hadden we nog geen nieuwe eigenaar gevonden voor de beestje en dus streek ik over mijn hart. Er staat nu een grote kooi in de kamer van dochterlief waar ze in zijn te bewonderen. Daar moet u zich niet al te veel bij voorstellen; ze slapen overdag, houden s'nachts iedereen uit hun slaap en veroorzaken meer troep dan onze twee andere huisdieren (ik doel op de katten niet op de koters). De katten hebben overigens een hele bijzondere belangstelling voor hun nieuwe huisgenoten. Gisteren trof ik er één aan met zijn neus tegen de tralies van de kooi. Aan de andere kant snuffelde een zeer naïeve en nieuwsgierige hamster. 

Koninginnedag

Ook koninginnedag gevierd? Vrijmarkt bezocht, dronken geworden en slecht bereid voedsel gegeten? Dat is in ieder geval de samenvatting van mijn koninginnedagen totnogtoe. Ik heb natuurlijk even op de wereldomroep gekeken naar de koninginnedag uitzending. Het is licht vervreemdend om een aantal niet meer zo nuchtere oranje uitgedoste festivalgangers te aanschouwen en nog geen twee minuten later een kroonprins die een oranje toiletpot wegslingert. Als u niet serieus wordt genomen in het buitenland dan weet u waarom. 

Hier hebben we uit alle macht geprobeerd dat beeld te kantelen en Nederland wat positiever op de kaart te zetten. Het is een goed gebruik dat ‘tout’ diplomatiek Belgrado alsmede een aantal belangrijke overheidsvertegenwoordigers worden uitgenodigd op de residentie voor een receptie. (Voor de niet ingewijden: residentie= aardig optrekje waar ambassadeur woont en dat ook gebruikt wordt voor representatieve doeleinden). Mijn wederhelft hees zich dus in zijn gala uniform. Om u een beeld te geven: dat ziet eruit als een chique variant op het uniform van de muziekvereniging van een doorsnee Brabants dorp. Het wordt namelijk versierd met een enorm roodgouden gevlochten koord met twee hondenfluitjes aan het einde.

Bij de residentie was de rode loper uitgerold en liepen een aantal heren met "oortjes" zenuwachtig rond. De tuin stond vol met tulpen en het was 24 graden, een perfecte entree dus. 

Toen de eerste gasten arriveerden begon het grote handenschudden. Nu zijn wederhelft en ik nooit getrouwd omdat we niet veel hebben met de rituelen rond het huwelijk maar dat hebben we ruimschoots ingehaald. In totaal hebben we meer dan vijfhonderd handen geschud voorzien van een vriendelijke lach en een paar aardige woorden. Leuk om te kijken wie er dan allemaal voorbijkomt. Een aantal hoogwaardigheidsbekleders werd afgewisseld door een groep roodverbrande studenten op studiereis in de Balkan. Ook kwam een groot deel van de Nederlandse gemeenschap voorbij. Die pik je er heel makkelijk uit: blond, informeel gekleed en een bepaalde losheid in hun gedrag die mensen buiten Nederland doorgaans minder waarderen. Na anderhalf uur werden we verlost toen de belangrijkste overheidsvertegenwoordiger binnenkwam en de ambassadeur een korte toespraak hield. Beide volksliederen werden aangeheven en de Koningin kreeg driemaal "hoera" toegeroepen. Daarna kon het echte feest beginnen. 

Natuurlijk was er gezorgd voor Nederlandse hapjes in de vorm van haring, bitterballen en stroopwafels. Met die laatste lekkernij kun je overal ter wereld een handeltje beginnen maar dat geldt zeker niet voor de haring en bitterballen. Die vallen in dezelfde categorie als de soep met oogballen uit een duister Oost-Europees land. Een aantal gasten was helaas niet op de hoogte van onze eetgewoonten. Dat leverde vermakelijke taferelen op want een bitterbal vereist enige kundigheid bij het eten. Ik heb zelden een grotere blik van afkeuring en walging gezien dan bij de Brit die naar bitterbal keek alsof hij een bolletje pus in zijn handen had. Hij vond het niet alleen heel erg onsmakelijk maar had ook nog zijn mond gebrand en vieze handen. Om het gesprek niet te laten vastlopen na dit onfortuinlijke incident vroeg ik aan hem waar hij woonde in Engeland en of hij nog een woning had aangehouden gedurende zijn buitenlandse verblijf. Dat had hij, al vierhonderd jaar. Zijn gezin bleek nog in de

‘family farm’ te wonen die door een verre voorvader en afstammeling van Edward de zoveelste was gesticht. Tja, hoe ga je dan uitleggen wat een Vinex is en waarom je daar in hemelsnaam een huis zou willen hebben. 

Al met al werd het een interessant feestje. Ik had me voorgenomen om me te laten informeren over de politieke en economische toestand in Servië.  Begin mei zijn hier verkiezingen en ik vroeg me af hoe daar tegenaan gekeken wordt. De gesprekken waren helaas niet vrolijk makend. Met name de Serviërs waren ronduit cynisch over de ontwikkelingen en zagen weinig vooruitgang en een welig tierende corruptie. Iedere spat aan ondernemerschap werd volgens hen afgestraft door een overheidsfunctionaris die daar ook een graantje van mee wilde pikken. En wat doe je als alle initiatief gesmoord wordt en je moet betalen voor iedere minieme "overtreding"? Drinken dus! Ik heb de Nederlandse vrijmarkt niet gemist. 

Verbouwing

U denkt natuurlijk dat we door de baan van mijn wederhelft en de riante vergoedingen die daarmee samenhangen, niets anders doen dan recepties aflopen, sherry/wijn achterover gieten om ons vervolgens door de chauffeur naar ons paleis te laten rijden alwaar we lamlazerus onze roes uitslapen terwijl de nanny op de kinderen past. 

Niet dus. 

We hebben weliswaar een mooi zuurstokroze huis maar dat is nog niet helemaal "af". Feitelijk kamperen we al een aantal weken in ons stulpje. We koken in de kelder op twee tergend langzame en bloedgevaarlijke elektrische pitten. Ook hebben we nog steeds een belangrijk deel van de dozen niet uitgepakt bij gebrek aan badkamer/keuken en bergruimte. Het was natuurlijk wel de bedoeling dat het huis "af" zou zijn maar zoals iedereen met enig verstand weet, lopen dit soort zaken nooit zoals gepland. 

De eerste tegenvaller was de enorme hoop zooi die het huis nog uit moest. De eigenaresse doet echt haar best maar erg efficiënt gaat het niet, met als gevolg dat we de eerste tijd vrolijk tussen haar meubels en onze verhuisdozen hebben geleefd. Daarnaast hebben we een kleine mentale uitdaging met de keuken. Die is al in november vanuit Oostenrijk naar Slovenië getransporteerd en zou vanuit daar meteen doorgaan naar Belgrado. 

Niet dus.

Nu waren we voorbereid op het rekkelijke Servische tijdsbesef dus hebben we de dagen voordat onze 'traumkuche' geleverd zou worden al intensief gebeld. "No worries" werd ons verzekerd, alles liep "on schedule". Op de afgesproken dag heb ik tevergeefs tot laat in de avond gewacht. Eerst werd ons nog verzekerd dat er maar een dagje vertraging was, maar onze gehaaide huiseigenaresse wist wel beter. En inderdaad, na enkele zeer directe en heldere telefoontjes van haar kant kwam de aap uit de mouw: De keukenboer had in overleg met de transporteerder besloten dat het veel goedkoper zou zijn als de vrachtwagen tot de nok toe volgeladen op pad ging. Dat er ondertussen drie gezinnen tot nader order moeten wachten tot ze weer kunnen koken is bijzaak, we konden de keuken toch gewoon afbestellen als we het er niet mee eens waren? De forse aanbetaling werd gemakshalve vergeten. Inmiddels hebben we begrepen dat de keuken in Belgrado is gearriveerd en dat er nog "a few administrative obligations" moeten worden verricht.

Ook de badkamer verdient een vermelding. Daar hebben namelijk acht heren in wisselende samenstelling de afgelopen drie weken aan gewerkt. Het is inderdaad een pareltje geworden: nu alleen nog even kijken hoe het komt dat de tegels van de muur afbrokkelen als je nietsvermoedend staat te douchen. 

Verder loopt alles eigenlijk verdacht goed. De goud gelakte muren zijn na 5 lagen verf verdwenen en ook de chocolade (lees poep) bruine muren en kozijnen zijn door stralend wit heroverd. En last but not least, de wifi en satelliet zijn geïnstalleerd in de wirwar van draden die voor het huis hangt. 

Het lastigste is misschien wel dat al deze klussen door talloze permanente en semipermanente  “mannetjes” worden gedaan. Één meneer is er iedere dag (dus echt zeven dagen in de week) en hoort min of meer bij het huis. Hij is erg handig en pakt alles aan van elektriciteit, tot tuin- en loodgieters werkzaamheden. Het zou van weinig menselijkheid getuigen als we hem niet meer zouden inhuren. Wij zijn de enige inkomstenbron die hij heeft en in een land met meer dan 30% werkloosheid hou je hem dus gewoon in dienst. Daarnaast heeft de huiseigenaresse nog een tuinarchitect ingehuurd. Gelijk aan van Kooten en de Bie maakt ze de tuin winterklaar. Wat ze doet is me dus niet geheel duidelijk maar ze schijnt onmisbaar te zijn. 

De semipermanente mannetjes zijn ingehuurd voor verschillende tijdelijke klussen: Wifi, olie in de verwarming bijvullen, alarminstallatie aanleggen, carport bouwen, schilderen etc. Iedere dag verwelkom ik dus weer een paar nieuwe gezichten, zet braaf koffie en doe verder weinig. Als ik met één doosje loop te sjouwen of een boor in mijn handen heb, wordt die vriendelijk doch zeer resoluut uit mijn vingers gefutseld, het is niet de bedoeling dat ik zelf ga klussen en dat hebben ze waarschijnlijk erg goed ingeschat.

Ik ben best blij dat we volgende week weer lekker in de Vinex zijn. Behalve dat we daar in een stof/lawaai vrij en functionerend huis vertoeven, kunnen we ons te buiten gaan aan al die zaken die tot voor 2 maanden geleden nog doodnormaal waren: Indisch eten, een lekker visje pakken in Scheveningen, Kwekkeboompjes verorberen en naar de Hema. Heerlijk!