Zondag

4.30 uur

Ik word wakker door het licht buiten en de vogel die ons al wekenlang teistert. Gisteravond heeft mijn wederhelft gedreigd het beest aan flarden te schieten. Nu denkt u misschien dat wij enorme dierenhaters zijn die onschuldige vogeltjes neerknallen maar de ekster in kwestie zit in een boom op twintig cm van ons raam en produceert net zoveel herrie als een krijsende kleuter.

5.30 uur

Ik sta op. De thermometer wijst 23 graden aan. Ik besluit het rondje hardlopen vandaag maar even te skippen. Zoonlief zit al achter de computer en vraagt of ik weet hoe de voorvader van de zeeleeuw heette. Ook goedemorgen....

6.30

Dochterlief is wakker en vlijt zich achter een beeldscherm. Ik ga naar de bakker voor ontbijt en rij scherp bergafwaarts langs het plaatselijke restaurant dat net opengaat. Iets daar voorbij zit een enorme kuil in het wegdek die niet is afgeschermd. Gelukkig heb ik vier wielen en krijgt alleen de auto een opdonder, met een tweewieler had ik waarschijnlijk een doodsmak gemaakt. Het is al behoorlijk druk maar gelukkig kan ik de auto nog kwijt op het zebrapad. Ik loop langs de mensen op het terras en ga naar de markt. Met twee volle zakken vers fruit loop ik naar de supermarkt. Die is vierentwintig uur per dag open. Enige weken geleden hing er een briefje op de deur met diepe verontschuldigingen dat ze dicht waren op zaterdagnacht van 12 tot 4 uur. Tot slot naar de bakker. Dit is de winkel waar ik het meest kom. Altijd verse broodjes, gebakjes, lekkere koffie en sapjes. Ik kan het cyrillisch ontcijferen en wikkel mijn bestelling geheel in het Servisch af.

9.00 uur. Het is 30 graden. Omdat onze antieke wasmachine het sinds enige dagen heeft begeven gaat wederhelft naar de ambassade om daar te wassen. Er zijn al twee keer mannetjes langs geweest om 'm te repareren met als resultaat dat hij nu volledig gedemonteerd is en we de mededeling hebben gekregen dat er een onderdeeltje moet worden besteld. In Duitsland welteverstaan.

14.00 uur

Het kwik staat op 36 graden. We besluiten naar het plaatselijke zwembad te gaan. Dat is een zeer aangename verrassing. Vier verschillende zwembaden, een enorme speelweide en weinig mensen. De kinderen zitten in een nanoseconde in het water. Wederhelft doet er wat langer over, een half uurtje ongeveer. Nadat hij verschillende keren met zijn grote teen heeft vastgesteld dat het water echt nat en koud is gaat hij er heel voorzichtig in. Ik kijk om me heen en krijg spijt van mijn weerstand tegen botox, faceliften en kunstmatig zonnen. Ik zie louter strakke bruine lichamen om me heen in minuscule bikini's.

18.30

We gaan eten bij het restaurantje om de hoek waar we bijna worden weggekeken omdat we midden in een tenniswedstrijd binnenvallen. Een paar dikke heren op leeftijd zitten met bier en sigaren te kijken naar hun held Novak. Wij hoeven niet te kijken, we horen vanzelf wanneer en wie er een punt maakt. We bestellen 3 gerechten voor ons vieren. Een inschattingsfout: Er word ongeveer 8 ons vlees en een enorme met kaas bedekte pizza aangerukt. Gelukkig kennen ze "doggybags".

20.30 Het kroost ligt in bed. Er is een windje opgestoken en ik zit lekker op het balkon mijn blog te typen. Er klinkt vuurwerk (of schoten). In het gunstigste geval hebben bruiloftsgasten wat lol of heeft Novak gewonnen. In de verte komt regen, hoop ik.

Montenegro

Als je op de Balkan woont dan ga je natuurlijk niet naar "La douce France" of ordinair Spanje op vakantie maar naar één van de nieuwe landen. We besloten te beginnen met Montenegro. Als u nog nooit van dit landje heeft gehoord hier wat wetenswaardigheden en observaties: 

• Het ligt aan de Adriatische zee en is nog kleiner dan Nederland
• Crna Gora bestaat uit een aantal indrukwekkende bergen (Monte = Gora = Bergen, Negro = Crna = zwart).
• De mannen zijn donker, zonder uitzondering langer dan 190 cm en hun gemoedstoestand varieert van erg hartelijk tot zeer onheilspellend.
• Als er ooit een auto van u is ontvreemd, dan is er een gerede kans dat die hier rondrijdt.
• Ondanks het feit dat de Montenegrijnen erg trots zijn op hun land, schromen de meesten niet om alle vuilnis achteloos uit het raam te flikkeren

De rit naar onze bestemming is oppassen geblazen. De snelweg houdt een paar km buiten Belgrado op en de overige vierhonderd kilometer maakt al het verkeer van voetgangers en tractoren tot dure Mercedessen gebruik van dezelfde rijbaan. Die is bovendien verschillende keren gedeeltelijk geasfalteerd dus onze schokbrekers krijgen het zwaar te verduren. Na enkele licht traumatische ervaringen voor ons kroost hebben wederhelft en ik een afleidingsmanoeuvre ontwikkeld voor zaken die we hen willen onthouden. Een nest puppies in de berm bijvoorbeeld of de roadkill op de rijbaan. Iedere keer als we wat zien wijzen we de kinderen op iets bezienswaardig aan de andere kant. "Kijk jongens, een roofvogel". "Waar dan"? "Oh da's jammer, vliegt ie net weg achter de bomen".

De douanier aan de grenspost met Bosnië heeft geen haast, één auto per vijf minuten is zijn quotum. Moeilijk voor te stellen dat hier nog niet zo heel lang geleden niet eens een grenspost was. Dankzij de ultra korte rij kunnen we onze weg langs de Drina snel vervolgen. We rijden door een prachtig gevormde kloof die in de rest van Europa allang ten prooi zou zijn gevallen aan toerisme. In Gorazde zien we de reden dat dit gebied nauwelijks buitenlanders trekt: veel huizen dragen nog de sporen van granaatinslagen en de kerkhoven zijn te groot voor de dorpen waar ze gelegen zijn.

Na nog een grensovergang komen we aan in ons verblijf: een paar eenvoudige houten hutjes in het midden van niets. De omgeving is prachtig: een azuurblauw meer en ongerepte bergen. We hebben het plan opgevat om met het kroost te gaan raften op de Tara. Dat lukt wonderwel goed: het water staat laag en met een surfpak en reddingsvest zijn we ook goed beschermd tegen de verdrinkingsdood in het water van 15 graden. S'nachts schrik ik wakker en vind op de tast de weg naar buiten. Ik hoor en zie helemaal niets. Geen geritsel van muizen, geen wind: het is beangstigend stil.

Gelukkig weten ze dat ruimschoots te compenseren aan de kust waar we de volgende dagen doorbrengen. Hier zit half Rusland en voormalig oostblok beneden de 25 jaar, Lloret de Mar in Montenegro. Erg geruststellend is dat vrouwen net als in Belgrado weer aan de drie maal achtien regel voldoen: achttien cm hoge hakken, achttien cm lang rokje en de laatste achttien cm kunt u er zelf wel bij bedenken. De wegen zijn vol, overal hotels en appartementencomplexen aanbouw en de discotheken dreunen in de verte.

De verzengende hitte spoelen we weg met een nieuw drankje. Bier met citroen vernoemd naar de stad Niksic. We zijn er doorheen gereden en de verwende gezinsleden op de achterbank doopten het meteen Niksniet. Overigens komt het drankje niet uit deze stad. Op het blikje staat in hele kleine lettertjes dat de fabrikant is gevestigd op Bulevar Bill Clinton in Pristina, Kosovo. Bier is dus kennelijk niet onderhevig aan politieke tegenstellingen...

Pretpark

De lol van pretparken heb ik nooit zo goed begrepen. Je betaalt een godsvermogen om je in allerlei lawaaierige attracties verschrikkelijk misselijk te laten maken. Daarnaast is het de minst klantvriendelijke bedrijfssector die ik ken. Ik kan me niet voorstellen dat de klanten van T-Mobile of Ziggo het prima vinden om een uur in de wacht te staan voor een vraag/klacht. Toch is het vanzelfsprekend om diezelfde tijd te wachten op een achtbaanritje van 37 seconden. Het geheim van pretparken is natuurlijk dat ze niet gemaakt zijn voor volwassenen met een IQ boven de 80. Ze zijn gemaakt voor de kleine medemens. Die vinden het namelijk prima om dagenlang voorpret te hebben bij het uitzicht op allerlei duizelingwekkende ritjes en een dieet van suikerspinnen, hotdogs en cola.

Aldus toog ik met twee eigen en twee leenkoters naar een nabijgelegen park. Na twee keer achtbaan, drie keer wildwaterbaan en verschillende keren schommelschip werd er een pauze ingelast om moeders weer van groen- naar huidkleurig te krijgen. Eenmaal op het terras bij een bakje overheerlijke automatenkoffie, keek ik eens goed om me heen. De bezoekers waren, dat vrees ik althans, een mooie vertegenwoordiging van de Nederlandse bevolking. Ik zag een horde blonde kindertjes uit het Gooi met oranje poloshirts waar niet alleen de naam van hun school maar ook hun eigen naam op was gedrukt; Mees, Roderick en Fleur stonden in de rij te wachten voor het schommelschip. Naast hen stonden de leerlingen van een Rottdamse school: zonder uitzondering licht-tot donkergetint, een paar gehoofddoekt en luisterend naar namen als Mo, Fatima en Flavio. Mooi experiment om die leerlingen eens een maand te laten ruilen van school.

Wat mij verder opviel is dat het BMI van de gemiddelde bezoeker aanzienlijk hoger is dan dat in Belgrado. Met name de dames in Servië ogen een stuk dunner en verzorgder. Hun haar zit in de krul, een leuk rokje of strakke broek, nagels gelakt en hakken aan. Hier zie ik vooral heel veel moekes in windjack, spijkerbroek en onmisbare birkenstocks. Ook ik heb vanwege draaggemak gezondigd, maar toen ik me realiseerde dat mijn voeten op platgeslagen kipfilets leken heb ik ze gauw uit mijn gaderobe verbannen. Er zijn meer kledingstukken die verboden zouden moeten worden: witte leggings, echtparen met dezelfde ANWB jassen, navelshirts, crocs, uggs in de zomer, glimjassen met echt bont, burqa's, te laag uitgesneden tijgerblouses, sokken in sandalen, spiegelzonnebrillen.....Bent u er nog? U ziet dat ik met de jaren niet bepaald toleranter ben geworden.

Maar goed, morgen vertrekken we weer naar het land van de eeuwige terrassen en keurig verzorgde dames. Bijkomend voordeel is dat we de zon weer eens in het echt kunnen zien.

Reünie

In de jaren tachtig van de vorige eeuw zat ik in Eindhoven op de middelbare school. In die tijd had ik twee kleuren haar, een veiligheidsspeld door een oor en droeg ik louter zwarte wijdvallende kleding. Ik luisterde naar muziek waar zelfs een rasoptimist nog depressief van zou worden en had verkering met de langste slungel van de klas. Omdat ik vrij trouw ben in mijn vriendschappen bleven er uit die tijd een paar mensen over die ik nog steeds regelmatig zie en die mij zeer na aan het hart liggen. Verder was mijn middelbare schooltijd een zeer goed afgesloten hoofdstuk.

Tot het een paar maanden geleden toen het weer geopend werd door de geneugten van de moderne techniek. Je kunt iedereen immers googlen en er zijn ook altijd wel een paar oude bekenden die het geen probleem vinden om een facebook account te openen zodat ze alle compromitterende voorvallen en foto's kunnen vereeuwigen. Voor mijn kroost was dit heel verhelderend en hilarisch. Ik werd vierkant uitgelachen om mijn kleding en heb aanzienlijk moeten inboeten op mijn ouderlijk gezag toen ze hoorden wat ik allemaal uitspookte. Ik was vooral geïnteresseerd in wat mensen nu deden en hoe ze eruit zagen. Bij de heren was de 80/20 regel van toepassing: het merendeel had 80% van zijn haardos verloren en was twintig kilo aangekomen. De meesten waren inmiddels voorzien van kroost en sommigen waren heel ver uitgewaaid. Met een aantal ontstond een online band en van het één komt het ander.

Er werd er een mini reünie georganiseerd. Het mooiste meisje van de klas was helaas verhinderd maar de klasgenote met de jaloersmakende haardos was er wel. Ze was ongeveer twintig jaar ingevroren geweest en zag er in tegenstelling tot ondergetekende nog exact hetzelfde uit. Erg onrechtvaardig dat sommigen van ons wel aan zwaartekracht en ouderdomskwalen onderhevig zijn maar anderen de dans lijken te ontspringen. Toen we onder het genot van moijto's de sappige verhalen deelden over vroeger en nu trof het me dat het eigenlijk een hele bijzondere tijd is geweest. We hadden een hechte vriendenclub en een tolerante school. Zo runden we met een aantal leerlingen de schoolkantine. Een donker hol voorzien van een enorme geluidsinstallatie waar in de pauze een ongelooflijke teringherrie uit kwam. Er hing een dartbord met een foto van de scheikunde docent en als dank voor het uitbaten van de kantine kregen we aan het eind van het jaar een kratje bier van de rector. Voor alle duidelijkheid: het was geen vage vrije school maar een doodnormale scholengemeenshap met mavo, havo en vwo. Ik zie het tegenwoordig niet gebeuren (ziet u de krantenkop al voor u: Rector voorziet zestienjarigen van alcohol) maar ik zou het mijn kinderen ontzettend gunnen om op die leeftijd verantwoordelijkheid te dragen en te experimenteren binnen de veilige schoolmuren.

Er wordt een volgende reünie gepland, dit maal in Belgrado. En als u zich afvraagt wat er is geworden van de twee kaboutertjes Plop op de bovenstaande foto: ze zijn beiden rijksambtenaar en zeer gesteld op hun privacy.

Uitslapen

Eindelijk heeft het lot gezegevierd. Na jaren geen oog te hebben dichtgedaan zijn we nu in de fase beland waar ik mijn beginnende puberzoon het bed uit mag schoppen. Voor de aanstaande moeders en vaders die dit stukje lezen; laat u niets wijsmaken, er is geen roze wolk. De eerste paar jaar nadat uw schattige wurm ter wereld is gekomen slaapt u in het geheel niet. U zult proefondervindelijk vaststellen wat slaapgebrek met u kan doen. Mijn wederhelft ging na de geboorte van zoon en dochter nog regelmatig op oefening in een donker dierenbos en hij heeft meer geslapen dan ik. Het dieptepunt was de combinatie van één kinderkamer, twee kinderen onder de drie jaar,  twee full-timebanen en een postdoctorale studie. Ik kreeg iedere dag de vraag of ik ziek/moe/overspannen of chagrijnig was. Net op tijd werd ik gered door mijn moeder die het kroost een week in huis nam zodat ik kon bijslapen. Hoe deed zij dat vroeger met vier kinderen onder de zes? Ik vermoed dat een grote mate van eigenzinnigheid en een paar pedagogisch niet verantwoorde methoden haar op de been hebben gehouden. Ik ben er nog steeds niet achter of dat verhaal van een suikerklontje gedoopt in sterke drank een fabel was.

Enfin, uiteindelijk overleefde ik het natuurlijk en brak er een tijd aan dat ze zowaar doorsliepen tot vijf uur s'ochtends. Jarenlang stonden we mechanisch op om een DVD op te zetten zodat we nog een uur extra konden slapen. Dat ondertussen de koekjestrommel en snoeppot werden leeggeroofd namen we op de koop toe. Maar nu is het tij dus gekeerd. Zoon wordt puber en pubers gaan pas na het laatste avondjournaal naar bed. S'ochtends zijn ze er daarentegen niet uit te branden.

Ik herinner me mijn moeders wraak nog goed. Zij kwam in alle vroegte mijn tienerkamer stofzuigen. Nu zin ik op revanche: een ouderwetse wekker in de wasbak? De katten en honden loslaten in zijn kamer? Heel hard "REVEILLE"! in zijn oor roepen?

Ik hoor zoonlief de trap af rommelen. Hij komt binnen, slaat zijn armen om me heen en zegt: "Ik hou van je mam". 

Daar gaat mijn wraak. 

Wijnwandelen

Een jaarlijks terugkerende traditie binnen onze familie is een wijnwandeling in Zuid Duitsland. Nu vraagt u zich misschien af wat wijn met wandelen te maken heeft. Op het eerste oog is er inderdaad geen logisch verband maar bij nader inzien en met voldoende wijn achter de kiezen is dat er wel degelijk. De wijncoöperatie van het dorp waar we naar toe gaan organiseert ieder jaar een tocht door de prachtig gelegen wijnvelden en voorziet de wandelaars onderweg van een zes gangen diner met passende wijnen uit de streek. Dat is niet alleen commercieel een heel goed idee, ik kan u ook verzekeren dat het verreweg de leukste wandeling is die ik heb gelopen. De barre tocht begint om een uurtje of tien met een sekt en eindigt zes kilometer en ongeveer 15 wijnen later met kaffee, kuchen und schnapps.

Voor kinderen is het ook ideaal. Ze kunnen rennen, eten en kersen plukken. Na een autorit van 2 dagen was het kroost dan ook zeer uitgelaten dat ze weer wat familie zagen en hun energie kwijt konden. Helaas hebben ze ondertussen wat gewoontes aangeleerd die minder gewaardeerd worden in het degelijke Duitsland. Zo kunnen ze in Servië gewoon tikkertje spelen op het terras. Niemand die zich eraan stoort, in tegendeel, meestal wordt er nog vertederd gekeken ook. Het Duitse terras waar wij waren neergestreken werd echter bevolkt door een aantal grijze hoofden die zeer op hun rust waren gesteld. U kent ze wel, de vijftigers met allemaal dezelfde jassen en degelijke wandelschoenen die van een pensioen genieten dat de generatie onder hen moet ophoesten. 1 van de grijskoppen had dochterlief al een keer tegengehouden en vermanend toegesproken. Wederhelft kan veel hebben maar niet dat volstrekte buitenstaanders zich op die manier met de opvoeding bemoeien. Toen dochterlief verhaal kwam halen liet hij dus merken dat hij daar niet erg van was gecharmeerd. Daarop vroeg ze heel bijdehand "mag ik dan mijn middelvinger naar hem opsteken"? Ik hoop maar dat ze het Nederlands niet machtig waren. De verhouding met onze machtige buren was sowieso al wat gespannen. In de 2 dagen die we in de auto hebben gespendeerd zijn we vergast op honderden "Deutsche" vlaggetjes die vrolijk aan de raamportieren wapperden. Ook waren er veel te veel huizen versierd met levensgrote spandoeken en ander onsmakelijk eerbetoon. Daarbij kwam dat we afhankelijk waren van hen: Het lot van "onze jongens" lag immers in handen van hun "mannschaft". Inmiddels weten we dat de roemloze vernederende aftocht volledig onze eigen schuld is.

We hebben het weekend afgesloten met een nieuw voorraadje wijn. Na wat geschuif hebben we bagage en kinderen ingebouwd en kon er zowaar nog een doosje of 10 bij in de zwaar beladen bolide.

Inmiddels zijn we voor een paar weken terug in ons laaglandmoeras. Ik loop licht rillend in mijn zomerbloesje rond en heb alweer ruzie gemaakt met school. Dochterlief is namelijk wel welkom voor twee weken in haar oude klas maar zoonlief die twee klassen hoger zit niet omdat de juffen het te druk hebben....Welkom thuis!

School

De vakantie nadert. Nog een week en dan hebben mijn bloedjes zomervakantie. Waar ouders in Nederland al klagen over zes weekjes is het hier dus gewoon negen weken. 

Na de zomervakantie gaat zoonlief beginnen op de "middle school". Als bezorgde moeder had ik er eigenlijk op gerekend dat hij een jaartje zou doubleren op de "lower school". Hij is immers pas 10 jaar, sprak tot voor kort nog geen Engels, was geen hoogvlieger en kwam in een geheel ander schoolsysteem terecht. Alle reden dus om te veronderstellen dat de middelbare school nog wat te hoog gegrepen zou zijn. Niets bleek minder waar. Hij beheerst nu Engels op het niveau van 'native speaker', haalt goede cijfers voor "math" en is verlost van de ingewikkelde Nederlandse spelling (Aan dat laatste gaan we overigens volgend jaar wel een einde maken middels stevige bijles).

De vraag is natuurlijk hoe dat komt. Allereerst ligt dat aan de grootte van de klas. In Nederland zaten er éénendertig kinderen in zijn groep, hier zeventien. De rust die dat met zich meebrengt is voor hem een zegen. Daarnaast geven ze op een geheel andere manier les. In plaats van iedere week hetzelfde rooster, verdiepen de leerlingen zich hier een paar weken in een bepaald onderwerp. Dat doen ze in een project dat uiteindelijk resulteert in een eindpresentatie. Geen saaie boeken en invuloefeningen dus maar zelf informatie vergaren, een verslag maken en met andere klasgenoten bepalen hoe dit te presenteren. Op deze manier krijgt hij werkenderwijs vakken als 'science, math, language' etc.

Het allerbelangrijkste is echter dat niet alleen de 'harde vakken' aan bod komen maar hij zichzelf leert kennen. Het heeft mij altijd verbaasd dat ik vroeger wel een heleboel informatie te verstouwen kreeg maar eigenlijk nooit expliciet heb geleerd met mijn sterktes en zwaktes om te gaan, samen te werken of een presentatie te houden voor publiek. Zelfs op de universiteit kwam dit nauwelijks aan bod. Natuurlijk leer je het wel door een aantal keren ongelooflijk je kop te stoten maar waarom wordt er niet vanaf de lagere school aandacht gegeven aan deze zaken zodat kinderen er langzaam in groeien?

Zoonlief krijgt dat dus wel. En ik moet zeggen dat het zijn vruchten afwerpt; hij is een stuk verantwoordelijker geworden, heeft meer zelfvertrouwen en kan beter reflecteren op zijn gedrag.

Dat klinkt natuurlijk allemaal prachtig maar de 'wet van behoud van ellende' is ook in deze opvoedingsfase van toepassing. De middelbare school markeert namelijk ook het begin van, jawel, de puberteit. Leest u allemaal even mee wat ons te wachten staat?

-Wide mood swings from euphoria to sadness in minutes without predisposing factors

-Friends are in, parents are out

-Disregards rules and challenges adult authority

-Antisocial behavior

-Struggle with identity either silently or through anger and violence

Deze informatie kregen wij mee op een informatie-avond van school en ik kan er al een aantal aanvinken die zeer herkenbaar zijn. Een advies hoe hiermee om te gaan hadden ze helaas niet.

Nou hebben wij als ouders natuurlijk ook recht op ellende. Wij zijn er namelijk voetstoots van uitgegaan dat hij niet meteen zou meekomen op zijn nieuwe school en daarom een jaartje zou moeten doubleren. Je kunt je afvragen wie het meest heeft geleerd de afgelopen maanden……