Taal

Dobar dan Drago. Kako ste? Šta želite za piće? Kan ik na wekenlang Servische les eindelijk twee volzinnen uitspreken, krijg ik een onbegrijpelijke blik toegeworpen waardoor ik toch weer mijn toevlucht moet zoeken in handgebaren. 

Ik kan het niemand aanbevelen: in de veertig nog een nieuwe taal te leren die in niets lijkt op eerder verkregen kennis van andere meer voor de hand liggende talen. Moeizaam leren mijn wederhelft en ik woordjes met vijf medeklinkers achter elkaar (srpski) of bestellen we een kolač od voćni bij de poslastičarnica. We verbazen ons over het feit dat woorden een volstrekt andere betekenis hebben dan je verwacht (paradajz, anyone?). Als we na dagenlang stampen weer een paar woorden rijker zijn, vernemen we dat het Servisch zeven naamvallen heeft waardoor zelfstandige naamwoorden alle mogelijke vervoegingen kunnen krijgen. Wat ook niet helpt is het cyrillisch schrift: de H is eigenlijk een N, de P de R, de W de S en zo kan ik nog wel even doorgaan. 

Nee dan het kroost. Dat sprak tot vier maanden geleden geen woord Engels op 'icecream' en 'swimming pool' na. Nu maken ze er zelfs ruzie in, met alle krachttermen die erbij horen. Ook zijn ze er inmiddels achter dat gewone Nederlandse woorden zoals dik en kok een geheel andere betekenis hebben in het Engels. Zoonlief kwam laatst thuis met een woord dat ik met ruim 25 jaar Engels niet kende (hybernation). Bijkomend nadeel is dat wederhelft en ik onze “secret language” kwijt zijn. Vroeger konden we nog wel eens ongegeneerd in het Engels roddelen of zaken bespreken die te ver gaan voor tere kinderzieltjes. Helaas, het is definitief voorbij, ze weten feilloos over wie we het hebben (hoezo heeft de moeder van S. het gezicht van een mislukte barbiepop?). 

Ze stellen sowieso veel te lastige vragen. Mama weet jij de Engelse naam voor Wit-Rusland? (nee schat, ik weet nauwelijks waar het ligt) en wat is het verschil tussen median, mode en average? In Nederland was ik de alleswetende ouder maar nu zoek ik herhaaldelijk mijn toevlucht tot de zin die alle makkelijke moeders gebruiken bij moeilijke vragen; "vraag dat maar aan pappa!". Tot mijn grote schrik gaat zoonlief een acht weken durend project doen waarin hij een thema gaat onderzoeken dat te maken heeft met "sharing the planet". Daarvoor doet hij, samen met een paar klasgenoten, onderzoek via het web, interviews en fieldtrips. Uiteindelijk moet dit resulteren in een eindpresentatie die origineel en creatief moet zijn. Daarbij wordt verwacht dat ze een actie op touw zetten om de wereld te verbeteren ten aanzien van het onderzochte punt (en dat mag niet zomaar geld inzamelen zijn want dat is te makkelijk). Hij is tien! Op mijn tiende had ik één spreekbeurt over mijn hamster gehouden en hij mag een compleet academisch 'action oriented' onderzoek met bronnenvermelding gaan doen. 

Éen van de redenen om te verhuizen was dat de kinderen een andere taal zouden leren en wat van de wereld zouden zien. Daar hoeven we niet bang voor te zijn. 

Nu de ouders nog.....

Wintersport

Enige tijd geleden hebben mijn wederhelft en ik het onzalige idee opgevat om op wintersport te gaan met ons kroost. Niet in Servië op een paar uurtjes rijden maar twee keer zover weg, in Oostenrijk. 

Toen we om vijf uur opstonden voor de heenreis was het min vijftien graden en stond er een stevige sneeuwstorm. De dag ervoor hadden we alles sneeuwvrij gemaakt maar gedurende de nacht was er vrolijk nog dertig cm gevallen. In de ijzige wind hebben we dus wederom een uurtje besteed aan het vrijmaken van auto en oprit. Vervolgens begonnen we aan de meest beangstigende rit ooit. Belgrado was geheel verlaten en het zicht abominabel. De sneeuw schoot horizontaal voorbij en wegdek, huizen, bomen: alles had dezelfde grijs-witte kleur. Ook de spaarzame andere gekken op de weg waren van achter zodanig ondergesneeuwd dat ze dezelfde kleur hadden als het omringende landschap. Dat bleef zo de volgende zeshonderd km. De wagens die wij inhaalden zagen we pas net te voren en verdwenen volledig uit het zicht bij de inhaalmanoeuvre zelf. Mijn wederhelft presteerde het om niet één keer zelf gepasseerd te worden. Pas in Oostenrijk verdween het zweet uit de bilnaad toen we het wegdek weer ontwaarden. 

Voor het kroost was het de eerste keer dat ze op de lange latten stonden en hun ontgroening was pittig bij minus twaalf en hevige sneeuwval. Gedurende de week verdwenen er steeds meer ski leerlingen uit hun klasje tot ze tenslotte met één ander kind overbleven. Merkwaardig genoeg vonden ze het zelfs leuk.

Het dagritme verliep ongeveer als volgt. 

07.00 Reveille en uitgebreid ontbijt 

08.30 Inpakken in tig laagjes kleding

10.00 Het kroost afleveren bij ski leraar. 

10.30 Koffie voor pa en ma (terwijl kindjes in de ijzige kou van de piste gleden)

12.00 Twee ijsklompjes ophalen en ontdooien onder genot van 'wurst und pommes'.

13.30 Kindjes weer afleveren

14.30 Glühwein voor Pa en Ma (terwijl kindjes inderdaad.....)

15.30 Kroost ophalen 

18.30 Uitgebreid avondeten  

20.00 Kroost naar bed

21.00 Pa en ma naar bed. 

Wederhelft en ik zijn vanwege de condities alleen van blauwe en een sporadische rode piste gestunteld. Al na de eerste dag riepen onze beenspieren luidkeels dat dit toch niet de bedoeling kon zijn en dat werd helaas niet minder. Aan het eind van de week waagden we voor het eerst een tochtje met z'n viertjes. Om het grut te beschermen gaven we uitgebreide instructies hoe ze de piste af moesten glijden en dat ze te allen tijde tussen ons in moesten skiën. Dat ging 100 meter goed, daarna haalden ze ons vrolijk in en meldden en passant dat de ijzingwekkende zwarte piste van die ochtend veel leuker was.... 

Volgende winter blijven we lekker thuis.

Sneeuw

Terwijl wij aan de sushi zaten in een nabijgelegen restaurantje kreeg ik een telefoontje uit Nederland of het wel goed met ons ging. Het acht uur journaal had gemeld dat de noodtoestand was afgekondigd in Servië. Het was inderdaad ijzig koud en er lag een metertje of wat sneeuw. De meeste scholen waren dicht en de plaatselijke markten verlaten, maar noodtoestand? 

Nu heb ik erg makkelijk praten. Wij wonen in de hoofdstad in een dure wijk en hebben in ieder geval nog 1 auto ter beschikking die het doet. 

Onze belemmeringen zijn dus overkomelijk. We zijn overgeschakeld van stoken op elektriciteit naar stoken op olie en vertoeven nu weer in een fijn verwarmd huis. Ik schrik wel nog regelmatig als de ketel aanslaat met een Godzilla-achtig geluid maar ook dat went langzamerhand. Zelfs de katten doen het nog. Ik heb hen al enkele keren gered van “death by snow” en nu slijten ze de overige winterdagen op de verwarmde badkamervloer waar ze alvast aan het oefenen zijn voor het leven hierna (als open haard kleed).  

De kids zijn inmiddels uitgekeken op de sneeuw. De eerste dagen vonden ze het erg tof maar inmiddels willen ze niets liever dan een vervroegde lente. Tot hun grote ergernis is hun school de enige die nog open is. Dat betekent dat we in plaats van een kwartiertje lopen nu twee maal zo lang moeten ploeteren door de sneeuw. Ik hoef niet bang te zijn dat zij verdwijnen in de alsmaar groeiende sneeuwhopen; ze zijn als enige in heel Belgrado gekleed in een HEMA wintersport outfit en dus erg herkenbaar. Bing heeft het tot miinus vijftien volgehouden om zijn nieuwe gifgroene skibroek niet aan te doen maar is nu ook over de brug. 

Downtown Belgrado is de overlast ook te overzien. De overheid betaalt duizend dinar (=tien euro) aan iedereen die een dagje wil sneeuwruimen. Voor die delen die nog niet schoon zijn wordt het leger ingezet. Ik heb zelf de sneeuwschuiver ook ter hand genomen maar dat was van erg korte duur; onze klusjesman staat erop dat hij het doet en die keer dat hij er niet was, werd ik meteen geholpen door een voorbijganger.

Zoals ik al zei, ik heb erg makkelijk praten. Vijf minuten rijden van hier staat tussen de gloednieuwe kantoorgebouwen en shoppingparadijzen een Roma kamp. Dat is geen fraai gezicht: de huisjes bestaan uit afval (hout, plastic en golfplaat) en her en der zie je de rook van vuurtjes. Deze mensen wonen feitelijk op een vuilnisbelt en ik durf er niet aan te denken hoe zij zich warm en droog houden. 

Ook buiten Belgrado moet het bar en boos zijn. De afgelopen twee weken hebben wij ons slechts één maal buiten de stad gewaagd. Op een kilometertje of veertig staat een immens fort aan de Donau en het leek ons wel een leuk dagtripje. Het was inderdaad indrukwekkend groot en bovendien helemaal verlaten. Hoe dat kwam begrepen wij toen we uit de auto stapten. Er stond een stevig briesje die de gevoelstemperatuur tot minus 30 deed dalen. Inmiddels is daar dus anderhalve meter sneeuw gevallen en zijn een aantal dorpen volstrekt onbereikbaar. De combinatie van kou, sneeuw, armoede en alcohol heeft net als elders op de Balkan geresulteerd in een fors aantal doden. 

Het is maar goed dat de noodtoestand is afgekondigd.

Kapper

Totnogtoe hebben weinig mensen mij een gebrek aan lef verweten. Integendeel zelfs, ik heb een groot aantal dingen gedaan die ik mijn kinderen ten strengste zou verbieden. Met een totaal gebrek aan talent heb ik mij uit vliegtuigen of van bruggen gestort met een valscherm of elastiekje. Ook heb ik gedurende mijn loopbaan talloze presentaties en workshops gegeven voor een veel te groot publiek, een veel te kritisch publiek of een publiek waarvan ik de taal niet sprak. De keren dat ik erg idealistisch en niet gehinderd door enige kennis van zaken, projecten heb opgepakt geven mij nog steeds het schaamrood op de kaken. 

De laatste stap die getuigt van mijn ware onverschrokkenheid is het opzeggen van een mooi betaalde vaste baan om te verhuizen naar een wildvreemd land alwaar ik de “vrouw van” ga uithangen, iets wat ik altijd van harte heb verfoeid. 

Nu denkt u misschien dat mijn leven louter gekenmerkt wordt door mislukkingen of een hardnekkig gebrek aan zelflerend vermogen. Dat is niet het geval. Veel dingen zijn eigenlijk best aardig gelukt en de snelste manier om iets te leren is het gewoon te doen, 'no guts no glory'! 

Toch is er één ding waar ik echt bang voor ben en wat ik ten koste van alles probeer te vermijden; de kapper. 

Jaja, lach maar terwijl ik mijn diepste angst deel. Ik weet niet hoe het u vergaat (degenen met weinig haar uitgesloten) maar ik weet eigenlijk nooit wat ik precies op mijn hoofd wil, laat staan hoe ik het moet uitleggen. Dus gaan de meeste kappersmevrouwen helemaal los en kan ik ze ternauwernood ervan weerhouden om een hanenkam te fabriceren (echt gebeurd, geen grap). Als ik de kapperszaak een paar tientjes lichter uitloop vraag ik me altijd af welke indruk ik achterlaat,  een alternatieve post-punker? Een tobberige huisvrouw? Kantoorklerk? 

Overbodig te vermelden dat mijn angst ongekend hoog is opgelopen nu ik me niet eens fatsoenlijk in de plaatselijke taal kan uitdrukken en louter geverfde krultang mevrouwen om me heen zie. Maar ja, na een maand of zes is het toch echt geen gezicht meer en dus bedacht ik een sluw plan. Gedurende enkele weken heb ik mijn dochter bewerkt of ze niet eens een knipbeurt nodig had.  Om van me af te zijn stemde ze toe, niet wetende dat ze als proefkonijn zou dienen. Op een mooie dag togen we gezamenlijk naar de plaatselijk haarsalon die heel toepasselijk “Bad Hair” heet. 

Ze werd vorstelijk geprezen om haar blonde haar en vervolgens door een kundige dame zorgvuldig gewassen, geknipt en geföhnd. Als een echte prinses verliet ze na een uurtje de salon. Drie dagen later heb ik mij gemeld en kreeg ik ongeveer dezelfde behandeling. Ik moet zeggen, het ziet er zeer toonbaar uit; niet verknipt of omgetoverd in een onmogelijke haardracht. En dat voor acht euro. Het enige verwijt dat ik kreeg was dat ik de volgende keer niet zo lang moest wachten…